ناصر خسرو
18
گشايش و رهايش ( فارسى )
جواب هر يك به شرح و بيان و برهان و حجّت از آيات قرآن و دلائل از آفاق و انفس و طبائع و اركان همىآريم . مسئلهء اوّل آفريدگار و آفريده پرسيدى اى برادر از آفريدگار و آفريده ، و گفتى چاره نيست از آن كه آفريدگار پيش از آفريده بود ، امّا خواستى كه بدانى كه ميان آفريدگار و آفريده زمان بود يا نه و آنچه آفريده است آن وقت كه نيافريده بود آفريدگار و پادشاه بود يا نه ؟ و چون آفريده نبود خدا آفريدگار چه چيز بود و پادشاه بر چه بود ؟ پس اگر پادشاه و آفريدگار آن وقت گشت كه آفرينش كرد و پادشاهى آن وقت پديد آورد ، اكنون كه پادشاه و آفريدگار است بهتر و بزرگتر است از آنچه آن وقت بود كه نه آفريدگار بود و نه پادشاه چون اكنون كه آفرينش پديد آورد به خلاف است كه پيش از آفرينش بود مر او را محدثى لازم آيد از بهتر آن كه آنچه حال او گردنده باشد محدث باشد . خواهيم كه به برهان سخن گشاده گردد تا بدانيم كه اعتقاد چگونه بايد داشت اندر اين ، و السّلم [ و السلام ] . جواب بدان اى برادر كه اين سؤال سخت بزرگ است و بسيارى خلق اندر اين گم شدهاند از بهر آن كه مر علم الهى را خزانهدارانند [ 3 ] و هر كه بديشان بازنگردد و حقّ از ايشان نجويد در درياى باطل هلاك شود و مخالف شده باشد مرين قول معروف مشهور را كه ميان مسلمانان است از فرمان رسول صلّى اللّه عليه كه گفت بگوييد لا حول و لا قوّة إلّا باللّه العظيم . و هر كه به امام روزگار خويش بازنگردد و علم حقيقت از